Nguồn gốc tục cúng cô hồn và lễ Vu Lan tháng 7 âm lịch

Tháng 7 Âm lịch về mang theo bầu không khí linh thiêng và những nét đẹp văn hóa tâm linh lâu đời của người Việt. Trong tâm thức dân gian, đây là khoảng thời gian gắn liền với hai đại lễ lớn: Lễ Vu Lan báo hiếu và tục cúng cô hồn (xá tội vong nhân). Tuy nhiên, không ít người vẫn còn nhầm lẫn về nguồn gốc, ý nghĩa cũng như cách bày biện lễ vật của hai nghi thức này. Bài viết dưới đây từ Dịch Vụ Tâm Linh sẽ giúp quý gia chủ hiểu rõ ngọn ngành để thực hiện việc cúng kiến đúng chuẩn, mang lại bình an và tài lộc.

1. Cúng cô hồn là gì?

Theo quan niệm dân gian Việt Nam, cúng cô hồn là một hành động nhân văn nhằm bố thí thức ăn, thức uống và quần áo cho những vong hồn bơ vơ, không nơi nương tựa, không có thân nhân trên trần gian thờ phụng. Đây là nghi thức thể hiện lòng từ bi, sự chia sẻ của người sống đối với thế giới tâm linh, đồng thời cầu mong các vong linh không quấy phá công việc làm ăn, cuộc sống của gia đình.

2. Nguồn gốc tục cúng cô hồn tháng 7 Âm lịch

Đại đức Thích Nhật Thiện (Ban trụ trì chùa Giác Ngộ, Quận 10, TP.HCM) cho biết, tục cúng cô hồn có nguồn gốc sâu xa từ Phật giáo Trung Hoa với tên gọi gốc là lễ "Phóng diệm khẩu" – tức là cúng để bố thí và cầu nguyện cho loài quỷ đói có miệng lửa (diệm khẩu). Khi du nhập vào Việt Nam, dân gian thường gọi là "cúng cô hồn".

Tục cúng này gắn liền với câu chuyện giữa Tôn giả A Nan Đà (đệ tử của Đức Phật) và một con ngạ quỷ miệng lửa. Một buổi tối, khi đang ngồi thiền, A Nan thấy một con quỷ thân hình khô gầy, cổ nhỏ dài, miệng khè ra lửa bước vào. Con quỷ báo rằng 3 ngày nữa A Nan sẽ chết và đầu thai vào cõi ngạ quỷ giống nó.

Quá hoảng sợ, A Nan cầu xin phương cách hóa giải. Ngạ quỷ liền bảo: "Ngày mai ông phải bố thí cho bọn ngạ quỷ chúng tôi mỗi đứa một hộc thức ăn, đồng thời soạn lễ cúng dường Tam Bảo thì ông sẽ được tăng thọ, còn tôi sẽ được sinh về cõi lành".

A Nan đem chuyện bạch lại với Đức Phật. Ngài đã truyền cho ông bài chú gọi là “Cứu bạt diệm khẩu ngạ quỷ Đà La Ni”. Nhờ tụng bài chú này trong lễ cúng, A Nan không những thoát nạn mà còn được tăng thêm phúc thọ. Từ tích này, tục cúng cô hồn ra đời với ý nghĩa ban phát lòng thương, cứu giúp những chúng sinh đang chịu khổ cực ở cõi âm.

Hình 1: Mâm cúng cô hồn tháng 7 được Dịch Vụ Tâm Linh chuẩn bị đầy đủ lễ vật trang nghiêm ngoài sân.

3. Lễ Vu Lan là gì và nguồn gốc từ đâu?

Khác với cúng cô hồn, Lễ Vu Lan (gọi đầy đủ là Vu Lan Bồn) là ngày đại lễ của Phật giáo, là "mùa hiếu hạnh" để con cái báo đáp công ơn sinh thành, dưỡng dục của cha mẹ hiện tiền cũng như tổ tiên nhiều đời nhiều kiếp.

Lễ Vu Lan gắn liền với tích về Tôn giả Mục Kiền Liên – một trong mười đại đệ tử thần thông quảng đại của Đức Phật. Nhớ mẹ đã khuất, ông dùng mắt thần nhìn xuống địa ngục và đau xót thấy mẹ mình là bà Thanh Đề đang bị đày làm ngạ quỷ đói khát, da bọc xương do kiếp trước gieo nhiều ác nghiệp, tham lam, ích kỷ.

Thương mẹ, Mục Kiền Liên mang một bát cơm xuống tận địa ngục dâng mẹ. Nhưng vì lòng tham sân si chưa dứt, bà Thanh Đề một tay đỡ bát, một tay che lại vì sợ các cô hồn khác đến tranh cướp. Khi bà vừa đưa cơm lên miệng, cơm bỗng hóa thành lửa đỏ rực, không thể nào ăn được.

Mục Kiền Liên bất lực liền trở về cầu xin Đức Phật hướng dẫn cách cứu mẹ. Đức Phật dạy rằng: Ái dục và ác nghiệp của mẹ ông quá sâu dày, một mình ông không thể giải thoát được. Phải nhờ đến uy đức, hợp lực của chư tăng mười phương sau 3 tháng an cư kiết hạ, cùng tâm thành cầu nguyện vào ngày rằm tháng 7 thì mẹ ông mới được cứu rỗi.

Mục Kiền Liên làm theo lời Phật dạy. Nhờ công đức ấy, bà Thanh Đề cùng rất nhiều vong linh khác trong ngày đó đã được thoát khỏi cảnh địa ngục tăm tối, siêu sinh về cõi lành.

4. Cúng cô hồn và lễ Vu Lan khác nhau như thế nào?

Dù cùng diễn ra trong tháng 7 Âm lịch và đều mang ý nghĩa nhân văn cao cả là làm phúc, bố thí và từ bi, nhưng đây là hai lễ cúng hoàn toàn độc lập. Để quý gia chủ không bị nhầm lẫn, Dịch Vụ Tâm Linh đã lập bảng so sánh chi tiết dưới đây:

Hình 2: Các lễ vật mộc mạc, đúng phong tục truyền thống trong mâm cúng cô hồn.

5. Vì sao tháng 7 Âm lịch thường gắn với cúng cô hồn?

Dân gian có câu "Tháng 7 mở cửa mả". Người ta tin rằng từ mùng 2/7 Âm lịch, Diêm Vương sẽ mở cửa Quỷ Môn Quan để các vong hồn, quỷ đói được trở lại dương gian. Đến sau 12h đêm ngày 14/7, cửa ngục sẽ đóng lại, các vong linh phải quay về âm cung.

Chính vì vậy, trong suốt thời gian này, các gia đình, đặc biệt là các hộ kinh doanh, công ty tại các thành phố lớn như TP.HCM thường lập đàn cúng thí. Ngoài ra, do quan niệm "tháng cô hồn" dễ gặp xui rủi, người dân cũng thường hạn chế triển khai những việc quá lớn như động thổ xây nhà, mua xe, khai trương... để chờ qua tháng 7.

6. Mâm cúng cô hồn chuẩn tâm linh gồm những gì?

Chuẩn bị lễ vật cúng cô hồn không cần quá cầu kỳ, đắt đỏ nhưng nên đúng theo lề lối truyền thống. Đặc biệt, gia chủ cần lưu ý tránh cúng đồ mặn (như thịt gà, thịt heo, vịt...). Việc cúng đồ mặn theo quan niệm dân gian sẽ dễ khơi dậy lòng tham, sân, si của các ngạ quỷ, khiến họ lưu luyến trần gian, khó siêu thoát.

Một mâm cúng cô hồn gồm những gì là chuẩn nhất? Dưới đây là danh sách lễ vật quen thuộc:

• 12 chén cháo trắng loãng: Đây là lễ vật đặc trưng, vì ngạ quỷ có thực quản nhỏ như cây kim, khó nuốt được thức ăn cứng, chủ yếu tiếp nhận cháo loãng.
• Gạo và muối (để riêng ra 2 đĩa nhỏ hoặc trộn chung).
• Bánh kẹo, bỏng ngô, bim bim, khoai lang luộc, bắp luộc cắt khúc.
• Mâm ngũ quả tươi, hoa tươi, trầu cau.
• Nhang, đèn cầy (nến), 3 ly nước sạch.
• Tiền vàng mã, quần áo chúng sinh bằng giấy (vàng bạc xu).

7. Dịch Vụ Tâm Linh – Hỗ trợ mâm cúng cô hồn trọn gói, chuẩn phong tục tại TP.HCM

Tháng 7 Âm lịch là thời điểm nhiều gia đình, cửa hàng, công ty tất bật chuẩn bị lễ cúng theo phong tục truyền thống. Việc tự tay lên danh sách, đi chợ mua sắm, nấu cháo loãng hay chuẩn bị sớ văn khấn đúng chuẩn đôi khi chiếm khá nhiều thời gian, dễ xảy ra sai sót nếu gia chủ chưa có nhiều kinh nghiệm.

Thấu hiểu điều đó, Dịch Vụ Tâm Linh cung cấp giải pháp mâm cúng cô hồn trọn gói bài bản, trang nghiêm và tiện lợi tại TP.HCM:

• Lễ vật đầy đủ, chuẩn tâm linh: Mọi lễ vật từ cháo loãng, gạo muối, vàng mã đến hoa quả đều được chọn lọc tươi ngon, bày trí thẩm mỹ, đúng lề lối truyền thống Nam Bộ.
• Giao hàng tận nơi, đúng giờ: Đội ngũ nhân sự am hiểu phong tục sẽ giao mâm tận nhà/công ty, hỗ trợ gia chủ sắp xếp mâm cúng đúng hướng, trang trọng nhất.
• Tặng kèm bài văn khấn chuẩn: Giúp gia chủ tự tin thực hiện nghi thức, cầu mong vạn sự hanh thông, buôn may bán đắt.

Để ngày lễ tháng 7 diễn ra chu toàn và nhẹ nhàng nhất, quý khách hàng vui lòng liên hệ hotline của Dịch Vụ Tâm Linh ngay hôm nay để nhận tư vấn các gói mâm cúng cô hồn phù hợp với quy mô gia đình hoặc doanh nghiệp của mình!